Czym różni się oliwa extra virgin od innych rodzajów oliwy z oliwek?

Oliwa z oliwek – wprowadzenie

Oliwa z oliwek to nie tylko podstawa kuchni śródziemnomorskiej, ale także składnik często polecany ze względów zdrowotnych. Jednak półki sklepowe kipią od różnych rodzajów oliwy, a najczęściej pojawiającym się określeniem na etykietach jest “extra virgin”. Czym właściwie różni się oliwa extra virgin od pozostałych typów oliwy z oliwek i na co warto zwrócić uwagę, wybierając ten produkt do swojej kuchni?

Klasyfikacje oliwy z oliwek

Produkty dostępne na rynku różnią się zarówno nazwą, jak i procesem pozyskiwania, smakiem i właściwościami odżywczymi. Poniżej przedstawiamy podstawowe rodzaje oliwy z oliwek:

Oliwa extra virgin (EVOO)

Najwyższej jakości oliwa, tłoczona wyłącznie mechanicznie, przy niskiej temperaturze, bez użycia środków chemicznych. Charakteryzuje się świeżym, często lekko piekącym, wyrazistym smakiem oraz intensywnym zapachem.

Oliwa virgin

Jest również tłoczona mechanicznie, jednak jej dopuszczalna kwasowość i ewentualne wady smakowe są większe niż w przypadku extra virgin. Jest rzadziej spotykana na rynku detalicznym.

Oliwa z wytłoczyn (pomace, sansa)

Otrzymywana po ponownym przetwarzaniu pozostałości po tłoczeniu oliwy virgin. Do jej uzyskania używa się rozpuszczalników chemicznych i ciepła, przez co jej wartość odżywcza oraz smak są dużo uboższe.

Oliwa rafinowana

Pozyskiwana z oliwy, która nie nadawała się do spożycia w stanie surowym ze względu na zbyt wysoką kwasowość lub wady smakowe. Poddawana jest procesom rafinacji, przez co traci większość swojego charakterystycznego aromatu i wartościowych składników.

Czym wyróżnia się oliwa extra virgin?

Proces produkcji

Najważniejszym wyróżnikiem EVOO (extra virgin olive oil) jest sposób produkcji. Do jej tłoczenia używane są wyłącznie zdrowe, dojrzałe owoce oliwek, a cały proces odbywa się na zimno – temperatura nie przekracza 27°C. Dzięki temu zachowane są najcenniejsze składniki fenolowe, witaminy oraz pełnia aromatu. Nie stosuje się żadnych dodatków chemicznych ani wysokiej temperatury.

Jakość i smak

EVOO charakteryzuje się bardzo niską kwasowością – poniżej 0,8%. To ważny wskaźnik jakości: im niższa kwasowość, tym świeższy, bardziej intensywny i szlachetny smak. Oliwa extra virgin wyróżnia się barwą od złocistozielonej po ciemnozieloną, w zależności od odmiany oliwek i regionu uprawy.

Składniki odżywcze

Oliwa extra virgin to prawdziwa kopalnia polifenoli, przeciwutleniaczy oraz witamin z grupy E i K. Dzięki delikatnej metodzie tłoczenia zachowuje również najwięcej kwasów tłuszczowych omega-9. Omawiane substancje wpływają na ochronę serca, regulację ciśnienia krwi oraz mają właściwości przeciwzapalne.

Oliwa extra virgin a inne oliwy – porównanie

Cechy	Extra Virgin	Virgin	Rafinowana	Oliwa z wytłoczyn
Temperatura tłoczenia	≤27°C	≤27°C	Wysoka, chemiczna	Wysoka, chemiczna
Metoda pozyskania	Mechaniczna	Mechaniczna	Rafinacja	Rafinacja
Kwasowość	≤0,8%	≤2%	≤0,3%	≤1%
Zawartość polifenoli	Wysoka	Średnia	Niska	Bardzo niska
Smak i aromat	Intensywny	Mniej intensywny	Neutralny/Brak	Neutralny

Różnice sensoryczne

Oliwa extra virgin często bywa lekko gorzka, a nawet pikantna, co związane jest z zawartością polifenoli. Takiego efektu nie znajdziemy w oliwach rafinowanych, które są niemal pozbawione zapachu i smaku.

Zastosowanie w kuchni

EVOO doskonale sprawdza się jako dodatek do sałatek, pieczywa, serów czy gotowych dań. Rafinowana oliwa z oliwek lepiej nadaje się do smażenia na głębokim tłuszczu, lecz należy pamiętać, że traci większość prozdrowotnych właściwości.

Na co zwrócić uwagę kupując oliwę?

Czytaj etykiety

Wybierając oliwę, warto sprawdzić oznaczenie “extra virgin” oraz kraj pochodzenia. Im krótszy czas od tłoczenia, tym lepsza jakość. Upewnij się, że produkt pochodzi z pierwszego tłoczenia mechanicznego i nie jest mieszanką różnych klas oliwy.

Przechowywanie

Chroń oliwę przed światłem i wysoką temperaturą. Najlepiej kupować ją w ciemnych szklanych butelkach, które zapobiegają utlenieniu i utracie wartości odżywczych.

Cena a jakość

Nie daj się zwieść niskim cenom. Produkcja prawdziwej oliwy extra virgin jest kosztowna, więc podejrzanie tanie produkty mogą być gorszej jakości lub nawet stanowić mieszankę z innymi tłuszczami.

Podsumowanie

Oliwa extra virgin bez wątpienia jest najzdrowszym i najszlachetniejszym wyborem wśród oliw z oliwek. Różni się od innych rodzajów nie tylko smakiem czy aromatem, ale przede wszystkim sposobem produkcji oraz wartościami odżywczymi. Wybierając EVOO, zyskujesz pewność, że spożywasz produkt, który pozytywnie wpływa na zdrowie i sprawdzi się doskonale w codziennym gotowaniu. Pamiętaj jednak o umiejętnym przechowywaniu i świadomych zakupach, by w pełni docenić zalety prawdziwej oliwy extra virgin.