Jakie są podstawowe klasyfikacje oliwy z oliwek dostępne w sklepach?
Wprowadzenie do tematu oliwy z oliwek
Oliwa z oliwek to jeden z najbardziej cenionych tłuszczów roślinnych na świecie. Od wieków jest nieodłącznym elementem kuchni krajów śródziemnomorskich, zdobywając uznanie także w innych rejonach globu. W codziennych zakupach natrafiamy jednak na wiele rodzajów oliwy, różniących się nie tylko ceną, ale przede wszystkim jakością, smakiem i przeznaczeniem. W artykule przedstawiamy najważniejsze klasyfikacje oliwy z oliwek, aby pomóc Ci wybrać produkt najlepiej odpowiadający Twoim potrzebom.
Klasyfikacje oliwy z oliwek – podstawy
W sklepach znajdziemy kilka rodzajów oliwy z oliwek, a podział ten opiera się głównie na sposobie pozyskania, poziomie rafinacji oraz parametrach jakościowych, takich jak zawartość wolnych kwasów tłuszczowych (wyrażona w procentach kwasu oleinowego). Kluczowe grupy to przede wszystkim:
- Oliwa extra vergine (extra virgin)
- Oliwa z oliwek virgine (virgin)
- Oliwa rafinowana
- Oliwa z wytłoków oliwnych
Przyjrzyjmy się każdej z tych kategorii bliżej.
Oliwa extra vergine – najwyższa jakość
Czym jest oliwa extra vergine?
To najbardziej ceniony i uznawany za najzdrowszy rodzaj oliwy. Otrzymuje się ją w wyniku mechanicznego tłoczenia na zimno (temperatura nie przekracza 27°C) wyłącznie z dojrzałych owoców oliwki. Nie podlega dalszej rafinacji ani chemicznemu oczyszczaniu.
Właściwości i zastosowanie
- Zawartość wolnych kwasów tłuszczowych: maksymalnie 0,8%
- Charakteryzuje się intensywnym smakiem, często wyczuwalne są nuty owocowe, z pikantnością i goryczką w tle.
- Idealna do spożycia na surowo: sałatki, pieczywo, gotowe dania.
- Zawiera najwięcej prozdrowotnych składników: polifenole, witaminy E i K oraz karotenoidy.
Czy oliwa extra vergine nadaje się do smażenia?
Ze względu na wysoką stabilność oksydacyjną można ją stosować do krótkotrwałego smażenia, jednak ze względu na intensywny smak i wysoką cenę, najczęściej używa się jej „na zimno”.
Oliwa virgin – dobra jakość na co dzień
Charakterystyka
Oliwa z oliwek określana jako „virgin” również powstaje w wyniku tłoczenia mechanicznego, ale jej parametry jakościowe są nieco niższe niż w przypadku extra vergine.
- Zawartość wolnych kwasów tłuszczowych: do 2%
- Smak nadal jest typowy dla oliwy, choć już nie tak wyrazisty.
- Może cechować ją lekko wyczuwalna kwasowość.
Zastosowanie
Jest odpowiednia do gotowania, duszenia, przyrządzania ciepłych potraw. Nadal dostarcza cennych wartości odżywczych, choć w nieco mniejszym stopniu niż extra vergine.
Oliwa rafinowana – oczyszczona i neutralna
Jak powstaje oliwa rafinowana?
Ten rodzaj oliwy uzyskuje się poprzez chemiczne i fizyczne oczyszczanie oliwy o niższej jakości, która nie spełnia norm dla virgine i extra vergine. Proces rafinacji usuwa niepożądany smak, kolor i aromat oraz obniża zawartość wolnych kwasów tłuszczowych.
- Zawartość wolnych kwasów tłuszczowych: do 0,3%
- Ma bardzo łagodny smak, prawie neutralny aromat.
- Składniki odżywcze i polifenole są obecne, jednak w mniejszych ilościach.
Dla kogo przeznaczona?
Sprawdza się do smażenia na głębokim tłuszczu i pieczenia, gdzie neutralność smaku jest pożądana. Nie jest polecana jako dodatek do potraw na zimno.
Oliwa z wytłoków oliwnych (pomace/olive oil)
Czym jest oliwa z wytłoków?
Jest to produkt pochodzący z wytłoków pozostałych po tłoczeniu oliwy virgin/extra vergine. Uzyskuje się ją poprzez ekstrakcję pozostałych tłuszczów za pomocą rozpuszczalników chemicznych, po czym podlega ona rafinacji. Często dodaje się do niej pewną ilość oliwy virgin w celu poprawy smaku.
Właściwości
- Niski koszt, duża dostępność.
- Słabo wyczuwalny smak oliwek.
- Najbardziej popularna do masowej produkcji i zastosowań przemysłowych.
Zastosowanie
Najczęściej używana do smażenia i w zastosowaniach gastronomicznych, gdzie smak oliwy nie jest pierwszorzędny.
Podsumowanie – na co zwrócić uwagę przy zakupie?
Kupując oliwę z oliwek, warto przyjrzeć się etykiecie i szukać określeń takich jak „extra vergine”, które gwarantują najwyższą jakość i wartości odżywcze. Jeśli zależy nam na intensywnym aromacie i korzyściach zdrowotnych, wybierajmy właśnie ten rodzaj. Do gotowania i smażenia można sięgnąć po oliwy typu virgine lub rafinowane, pamiętając, że te drugie mają mniej wartości prozdrowotnych. Oliwa z wytłoków powinna być traktowana jako rozwiązanie ekonomiczne – jej profil smakowy i wartość odżywcza są najniższe.
Najlepszy wybór to ten dostosowany do naszych oczekiwań, sposobu przygotowywania potraw i zasobów portfela. Rozumiejąc podstawowe klasyfikacje oliwy z oliwek, zdecydowanie łatwiej podjąć świadomą decyzję podczas codziennych zakupów.