Najpopularniejsze odmiany oliwek wykorzystywane do produkcji oliwy – przegląd i charakterystyka
Wprowadzenie do świata oliwek i oliwy
Oliwa z oliwek to nieodłączny składnik kuchni basenu Morza Śródziemnego, ale także coraz popularniejszy produkt na polskich stołach. Jakość oliwy oraz jej walory smakowe zależą w dużej mierze od odmiany oliwek, z jakich została wyprodukowana. Każda z nich ma własną historię, pochodzenie oraz cechy smakowe, które determinują charakter końcowego produktu. W tym artykule przybliżymy najpopularniejsze odmiany oliwek wykorzystywane do produkcji oliwy, przedstawimy ich wyjątkowe właściwości oraz wskażemy, które z nich warto wybierać w zależności od preferencji smakowych.
Dlaczego odmiana oliwek ma znaczenie?
W świecie oliwy z oliwek, podobnie jak w przypadku winogron i wina, odmiana surowca ma kluczowe znaczenie. Różnią się one zawartością tłuszczu, polifenoli, aromatami oraz odpornością na choroby i warunki klimatyczne. Dzięki temu każda oliwa może zachwycać innym bukietem smakowym, barwą czy stopniem pikantności.
Najważniejsze odmiany oliwek do produkcji oliwy
Arbequina
Pochodzenie: Katalonia, Hiszpania
Charakterystyka: Arbequina to jedna z najpopularniejszych odmian uprawianych przede wszystkim w Hiszpanii, choć podbija również serca plantatorów w Ameryce Południowej. Oliwa uzyskiwana z tej odmiany jest łagodna, owocowa i delikatnie słodka. Dominują w niej nuty zielonego jabłka oraz migdałów, niska jest natomiast goryczka i pikantność. Doskonała jako oliwa stołowa, do sałatek oraz lekkich dań.
Picual
Pochodzenie: Andaluzja, Hiszpania
Charakterystyka: To najbardziej rozpowszechniona odmiana oliwek na świecie. Picual odpowiada za około 50% hiszpańskiej produkcji oliwy. Jej owoce są bogate w polifenole, co sprawia, że oliwa ma wyraźną goryczkę, jest pikantna oraz bardzo trwała i odporna na utlenianie. Wyczuwalne są aromaty zielonych liści, pomidorów i ziół. Idealna do przyrządzania potraw na ciepło, smażenia oraz konserwowania.
Koroneiki
Pochodzenie: Grecja
Charakterystyka: Koroneiki to duma greckich plantatorów, a zarazem jedna z najmniejszych odmian oliwek na świecie. Jest bardzo odporna na susze, a oliwa z niej produkowana cechuje się intensywnym, owocowym aromatem, lekko pikantną nutą oraz wyraźną zielenią w smaku. Warto zwrócić uwagę na delikatne nuty orzechów, świeżo skoszonej trawy oraz migdałów. Często określana jako oliwa „premium”.
Frantoio
Pochodzenie: Toskania, Włochy
Charakterystyka: Frantoio to włoska odmiana oliwek, znana szczególnie w Toskanii. Z tych niewielkich, podłużnych owoców powstaje oliwa o lekko orzechowym, zielonym smaku z wyraźnie wyczuwalną goryczką i pikantnością. Jest to oliwa wyrazista, idealna na zimno do sałat, pieczywa oraz jako dodatek do dań mięsnych. Frantoio bywa również wykorzystywana do kupażowania (mieszania) z innymi odmianami dla uzyskania zrównoważonego produktu.
Leccino
Pochodzenie: Włochy (Toskania, Umbria)
Charakterystyka: Leccino często spotyka się jako składnik oliwy z domieszką Frantoio. Jej oliwki są większe i bardziej kuliste. Oliwa charakteryzuje się łagodniejszym smakiem, delikatnością, nutami ziół i zielonych migdałów. Ma mniej wyraźną goryczkę, co sprawia, że chętnie sięgają po nią osoby preferujące subtelniejsze doznania smakowe.
Hojiblanca
Pochodzenie: Andaluzja, Hiszpania
Charakterystyka: Hojiblanca to odmiana znana z bardzo ciekawej, zmiennej palety aromatów. Oliwa może być zaskakująco różnorodna – od słodkich nut, przez wyczuwalną trawiastość aż po pikantność i posmak migdałów. Stabilność tej oliwy jest bardzo wysoka, dzięki czemu świetnie nadaje się zarówno do spożycia na zimno, jak i podczas gotowania.
Manzanilla
Pochodzenie: Hiszpania
Charakterystyka: Manzanilla to jeden z najpopularniejszych gatunków zarówno do produkcji oliwy, jak i jako oliwki stołowe. Oliwa z tej odmiany jest wysoce aromatyczna, subtelna, z nutą świeżo skoszonej trawy, migdałów i jabłek. Delikatniejsza, polecana przede wszystkim do dań na zimno.
Mniej znane, ale cenione odmiany oliwek
Picholine
Pochodzenie: Francja
Charakterystyka: Znana ze swojego wyrazistego, lekko pieprznego smaku. Oliwa Picholine bywa często używana do gotowania lub jako dodatek do sałatek. Francuska kuchnia ceni ją za wszechstronność.
Galega
Pochodzenie: Portugalia
Charakterystyka: To charakterystyczna portugalska odmiana. Oliwa z niej produkowana jest delikatna, lekko owocowa, często z nutą jabłek i migdałów. Ze względu na łagodność dobrze sprawdza się jako oliwa „do chleba” czy do ryb.
Jak wybrać oliwę odpowiednią dla siebie?
Na co zwracać uwagę podczas zakupów?
Wybierając oliwę z oliwek, warto kierować się nie tylko krajem pochodzenia, lecz również odmianą użytych oliwek. Najlepsze oliwy to te tłoczone na zimno, z pierwszego tłoczenia (Extra Virgin). Warto próbować różnych odmian, by poznać, która odpowiada naszym gustom — czy wolimy wersje pikantniejsze i gorzkie (np. Picual, Frantoio) czy raczej delikatne i owocowe (Arbequina, Koroneiki).
Wskazówki zakupowe:
- Zwracaj uwagę na datę produkcji i termin przydatności.
- Przechowuj oliwę w ciemnym miejscu, z dala od ciepła.
- Próbuj różnych odmian — nawet te mniej znane mogą mile zaskoczyć!
- Szukaj na etykiecie informacji o odmianie użytych oliwek.
Podsumowanie
Świat oliwek i oliwy jest niezwykle różnorodny, a każdy rodzaj niesie ze sobą odmienną paletę smaków i aromatów. Warto poznawać i testować oliwy z różnych odmian — są nie tylko podstawą zdrowej kuchni, lecz także źródłem niezapomnianych kulinarnych przeżyć. Niezależnie od tego, czy preferujesz delikatność Arbequina, pikantność Picual, czy wyrafinowany smak Frantoio — z pewnością znajdziesz oliwę idealną dla siebie.