Oliwa z oliwek a choroby serca – jakie właściwości wspierają zdrowie układu krążenia?

zdrowie, Podróże kulinarne
Treść strony

Oliwa z oliwek – krótka charakterystyka

Oliwa z oliwek, uzyskiwana z owoców drzewa oliwnego, to jeden z filarów diety śródziemnomorskiej – wzorca żywieniowego uznawanego za wyjątkowo korzystny dla serca. Najbardziej ceniona jest oliwa extra virgin (z pierwszego tłoczenia) ze względu na zachowanie cennych składników bioaktywnych. Obfituje w nienasycone kwasy tłuszczowe oraz naturalne przeciwutleniacze, które odgrywają kluczową rolę w profilaktyce wielu chorób, w tym schorzeń układu krążenia.

Kluczowe składniki i właściwości zdrowotne oliwy z oliwek

Nienasycone kwasy tłuszczowe

Największą część tłuszczu w oliwie z oliwek stanowią jednonienasycone kwasy tłuszczowe (MUFA), głównie kwas oleinowy. To właśnie MUFA pomaga obniżyć poziom „złego” cholesterolu LDL przy jednoczesnym utrzymaniu lub nawet zwiększeniu poziomu „dobrego” cholesterolu HDL. To przekłada się na mniejsze ryzyko rozwoju miażdżycy i zawału serca.

Antyoksydanty – siła polifenoli

Wysoka zawartość naturalnych przeciwutleniaczy, takich jak polifenole (m.in. hydroksytyrozol, oleuropeina), witamina E i karotenoidy, sprawia, że oliwa z oliwek chroni komórki organizmu przed stresem oksydacyjnym. Antyoksydanty neutralizują wolne rodniki, czyli cząsteczki odpowiedzialne za uszkadzanie struktur komórkowych i inicjowanie procesów zapalnych – uznawanych dziś za jedną z głównych przyczyn chorób serca i naczyń.

Witaminy wspierające układ sercowo-naczyniowy

Wśród witamin obecnych w oliwie z oliwek szczególne znaczenie dla układu krążenia ma witamina E, która uczestniczy w ochronie naczyń krwionośnych przed uszkodzeniami i reguluje proces krzepnięcia krwi. Dzięki temu zmniejsza ryzyko wystąpienia zakrzepów i udaru mózgu.

Jak oliwa z oliwek wspiera zdrowie serca?

Obniżanie poziomu cholesterolu i ciśnienia krwi

Regularne spożywanie oliwy z oliwek prowadzi do redukcji stężenia cholesterolu w surowicy krwi, zwłaszcza jego frakcji LDL. Wpływa także korzystnie na ciśnienie tętnicze, poprawiając elastyczność ścian naczyń krwionośnych i wspierając zdrową pracę serca.

Ochrona śródbłonka naczyniowego

Zdrowie śródbłonka (wyściółki naczyń krwionośnych) ma decydujące znaczenie dla utrzymania prawidłowych funkcji układu krążenia. Składniki bioaktywne z oliwy z oliwek usprawniają pracę naczyń, chroniąc je przed uszkodzeniami, stanem zapalnym oraz agregacją płytek krwi.

Działanie przeciwzapalne

Długotrwały stan zapalny to jeden z czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Związki obecne w oliwie z oliwek – takie jak polifenole czy oleocanthal – hamują procesy zapalne w organizmie, blokując produkcję mediatorów odpowiedzialnych za pogorszenie stanu naczyń.

Przeciwdziałanie powstawaniu blaszek miażdżycowych

Dzięki obecności polifenoli oliwa z oliwek hamuje utlenianie cholesterolu LDL, co chroni przed jego odkładaniem się na ścianach naczyń i tworzeniem blaszek miażdżycowych. To istotna zaleta w profilaktyce zawału serca i udaru mózgu.

Badania potwierdzające korzyści zdrowotne oliwy z oliwek

Dieta śródziemnomorska i długowieczność

Wieloośrodkowe badania epidemiologiczne, takie jak legendarne Seven Countries Study czy tzw. badanie PREDIMED, wykazały, że osoby spożywające duże ilości oliwy z oliwek w ramach diety śródziemnomorskiej rzadziej zapadają na choroby serca. W praktyce przekłada się to na niższą śmiertelność i wydłużenie życia.

Wyniki badań klinicznych

Liczne randomizowane badania wykazały, że regularne włączanie oliwy z oliwek do codziennego menu skutkuje widoczną poprawą profilu lipidowego, obniżeniem ciśnienia krwi oraz zmniejszeniem markerów zapalnych. Największy wpływ zauważono przy spożyciu minimum 2-3 łyżek oliwy dziennie.

Jak spożywać oliwę z oliwek, by wspierać serce?

Praktyczne wskazówki

  • Wybieraj oliwę extra virgin: Ma najwięcej prozdrowotnych składników.
  • Dodawaj do sałatek i dań na zimno: Wysoka temperatura może obniżyć ilość antyoksydantów.
  • Pamiętaj o umiarze: Chociaż zdrowa, oliwa dostarcza dużo kalorii (ok. 900 kcal w 100 g).
  • Stosuj zamiast innych tłuszczów: Zwłaszcza zamiana tłuszczów nasyconych na oliwę daje pozytywne efekty dla układu krążenia.

Zastosowania w kuchni

Oliwa z oliwek świetnie sprawdzi się do:

  • sałatek i surówek,
  • przygotowywania sosów,
  • skrapiania pieczywa,
  • marynowania warzyw,
  • delikatnego podsmażania (najlepiej na niskim ogniu).

Podsumowanie

Oliwa z oliwek nie bez powodu nazywana jest „eliksirem serca”. Dzięki bogactwu jednonienasyconych kwasów tłuszczowych oraz naturalnych przeciwutleniaczy działa wielokierunkowo, chroniąc serce, naczynia krwionośne oraz regulując procesy metaboliczne w organizmie. Włączenie jej do codziennej diety to prosty i smaczny sposób na profilaktykę chorób układu krążenia. Pamiętaj jednak o wyborze wysokiej jakości oliwy, najlepiej z pierwszego tłoczenia, i stosowaniu jej zamiast mniej zdrowych tłuszczów – dla dobra swojego serca i całego organizmu.