Oliwa z oliwek a gotowanie – najlepsze zastosowania w kuchni
Czym jest oliwa z oliwek i dlaczego warto ją stosować w kuchni?
Oliwa z oliwek to tłuszcz roślinny otrzymywany w wyniku tłoczenia oliwek. Doceniana jest nie tylko za smak, lecz także za bogactwo cennych składników odżywczych – kwasów tłuszczowych jednonienasyconych, witamin (E, K), antyoksydantów oraz polifenoli. Działa korzystnie dla serca, obniża poziom „złego” cholesterolu LDL, a także wspiera pracę układu trawiennego.
W kuchni śródziemnomorskiej jest podstawowym elementem codziennej diety. Jej delikatny lub intensywny smak zależnie od odmiany sprawia, że idealnie komponuje się zarówno z warzywami, rybami, mięsem, jak i deserami. Przyjrzyjmy się najważniejszym zastosowaniom oliwy z oliwek w gotowaniu i dowiedzmy się, jak najlepiej wykorzystać jej walory kulinarne.
Rodzaje oliwy z oliwek – którą wybrać do gotowania?
Na półkach sklepowych dostępnych jest kilka rodzajów oliwy z oliwek. Wybór odpowiedniego rodzaju ma znaczenie, zwłaszcza gdy zamierzasz jej używać do różnych celów kulinarnych.
Oliwa z oliwek extra virgin (EVOO)
Najwyższej jakości oliwa, tłoczona na zimno z pierwszego tłoczenia. Cechuje ją intensywnie zielony kolor, wyraźny aromat oraz niska kwasowość. Idealna jest do potraw na zimno, sałatek, dressingów oraz do wykańczania dania na talerzu.
Oliwa z oliwek virgin
Również tłoczona na zimno, lecz jej smak jest bardziej delikatny, a kwasowość wyższa. Może być używana zarówno na zimno, jak i do delikatnego smażenia.
Oliwa typu pure oraz lampante
To produkty rafinowane, mniej aromatyczne, często o jaśniejszym zabarwieniu. Z powodzeniem sprawdzą się przy obróbce termicznej, np. do smażenia lub pieczenia.
Oliwa z oliwek na zimno – najlepsze zastosowania
Najwięcej walorów zdrowotnych zachowuje oliwa spożywana na surowo. Oto kilka sprawdzonych zastosowań:
Dressingi i sosy do sałatek
Oliwa extra virgin to podstawa tradycyjnych sosów vinaigrette. Połącz ją z octem balsamicznym, sokiem z cytryny lub miodem i podkreśl smak warzyw oraz ziół.
Wykańczanie gotowych potraw
Kilka kropli oliwy warto dodać tuż przed podaniem dania – np. na carpaccio, pieczywo, pizzę, krem z pomidorów albo pieczone warzywa. Oliwa podkreśli aromaty składników i wzbogaci doznania smakowe.
Dipy i przekąski
Wymieszaj oliwę z czosnkiem, ziołami lub przyprawami, zanurz kawałki chleba, focaccię, bagietkę lub warzywa. To prosty i zdrowy dodatek do przystawek.
Gorące zastosowania oliwy w kuchni
Pieczenie i smażenie
Choć często spotyka się opinię, że oliwa z oliwek nie nadaje się do smażenia, nie jest to do końca prawda. Temperatura dymienia dla oliwy extra virgin to ok. 180-190°C, dlatego świetnie sprawdza się do delikatnego smażenia na patelni, marynowania mięs oraz pieczenia.
Warto zachować umiar i unikać długotrwałej obróbki wysokotemperaturowej, która może niszczyć cenne składniki oliwy. W przypadku głębokiego smażenia lub pieczenia w wysokich temperaturach, zaleca się stosować oliwy rafinowane (pure).
Smażenie warzyw i dań śródziemnomorskich
Spróbuj podsmażyć cukinię, bakłażana lub paprykę z dodatkiem kilku łyżek oliwy. Dania otrzymają wyjątkową głębię smaku, a aromat oliwy wydobędzie to, co najlepsze w warzywach.
Marynaty do mięs i ryb
Oliwa jest świetną bazą do marynat. Połącz ją z przyprawami, czosnkiem, świeżymi ziołami i octem lub sokiem z cytryny. Tak przygotowana marynata nie tylko wzbogaci smak mięsa czy ryby, ale też je zmiękczy.
Pieczenie ciast i słodkich wypieków
Choć to mniej popularne, oliwa z oliwek sprawdza się również jako alternatywa dla masła w niektórych deserach. Idealnie nadaje się do ciast cytrusowych, babek czy słodkich chlebków, nadając im unikalną nutę smakową i wilgotność.
Najciekawsze przepisy z oliwą z oliwek
Prosta bruschetta z oliwą
Składniki:
- Bagietka
- Dojrzałe pomidory
- Świeża bazylia
- 2 ząbki czosnku
- Oliwa z oliwek extra virgin
- Sól, pieprz
Sposób przygotowania:
- Pieczywo pokrój na kromki i lekko podpiecz.
- Pomidory pokrój, wymieszaj z posiekaną bazylią, wyciśniętym czosnkiem, oliwą, solą i pieprzem.
- Ułóż mieszankę na grzankach i skrop dodatkowo oliwą tuż przed podaniem.
Pieczone warzywa z aromatyczną oliwą
Składniki:
- Ulubione warzywa (papryka, bakłażan, cukinia)
- Oliwa extra virgin
- Tymianek, rozmaryn, oregano
- Sól, pieprz
Sposób przygotowania:
- Warzywa pokrój, wymieszaj z ziołami i oliwą.
- Piecz w 200°C przez 30 minut.
- Przed podaniem posyp świeżymi ziołami i skrop oliwą.
Oliwa z oliwek – praktyczne wskazówki przechowywania
Aby oliwa zachowała świeżość i aromat, trzymaj ją w ciemnej butelce, z dala od źródeł światła i ciepła. Po otwarciu najlepiej zużyć ją w ciągu kilku miesięcy, ponieważ z czasem traci swoje właściwości i aromaty.
Podsumowanie
Oliwa z oliwek to wszechstronny i zdrowy tłuszcz, który warto włączyć do swojego gotowania. Nadaje się świetnie do potraw na zimno oraz do krótkiej obróbki termicznej. Eksperymentuj z jej różnymi rodzajami, odkrywaj nowe smaki i korzystaj z pełni jej właściwości. Dzięki oliwie nawet proste dania nabiorą śródziemnomorskiego charakteru i będą nie tylko smaczne, ale i zdrowe!