Oliwa z oliwek – przewodnik po najbardziej znanych regionach upraw oliwek na świecie

Oliwa z oliwek – złoto śródziemnomorskiej kuchni

Oliwa z oliwek od wieków jest symbolem zdrowia, luksusu i bogactwa kulturowego krajów leżących nad Morzem Śródziemnym. Nic dziwnego, że regiony upraw oliwek uznaje się za jedne z najważniejszych miejsc na kulinarnej mapie świata. W tym przewodniku zabierzemy Cię w podróż po najbardziej znanych rejonach produkujących oliwę z oliwek, podpowiemy, co warto o nich wiedzieć oraz na co zwrócić uwagę, wybierając produkty najwyższej jakości.

Najbardziej znane regiony oliwne na świecie

Produkcja oliwy z oliwek skupia się głównie w krajach o ciepłym, suchym klimacie. Każdy z regionów oferuje nieco inne doznania smakowe, wynikające z odmian oliwek, specyfiki lokalnej gleby oraz tradycji tłoczenia.

Hiszpania – potęga światowej produkcji oliwy

Pierwsze miejsce na liście największych producentów oliwy z oliwek niepodzielnie zajmuje Hiszpania. Zdecydowana większość hiszpańskiej oliwy pochodzi z Andaluzji, słynącej z rozległych, falujących gajów oliwnych. Wyróżnia się tu przede wszystkim prowincja Jaén – “oliwkowe serce” Hiszpanii.

Najważniejsze odmiany i cechy oliwy z Hiszpanii

W Hiszpanii najczęściej spotkasz oliwy z odmian takich jak Picual, Hojiblanca czy Arbequina. Oliwy hiszpańskie są szeroko dostępne, mają intensywny, lekko gorzkawy smak i wyczuwalną pikantność. Charakterystyczny jest także ich zielonkawy kolor.

Popularne regiony:

• Andaluzja (prowincje Jaén, Córdoba, Granada)
• Katalonia (Tarragona)
• Estremadura

Włochy – różnorodność smaków i aromatów

Włochy stanowią mozaikę regionów oliwnych, z których każdy wnosi coś unikalnego do świata oliwy z oliwek. Najbardziej renomowane strefy upraw znajdują się w Toskanii, Umbrii, Apulii oraz na Sycylii.

Toskanii – kolebka “oliwy extra vergine”

To właśnie stąd pochodzą znane na całym świecie oliwy z certyfikatem DOP (Denominazione di Origine Protetta). Oliwa toskańska jest świeża, owocowa, często z nutą trawy i lekko pikantna na finiszu.

Apulia – włoski gigant produkcji

Apulia (Puglia) odpowiada za około 40% całej włoskiej produkcji oliwy z oliwek. Gaje oliwne pokrywają tu całe kilometry krajobrazu, a produkowana oliwa jest delikatniejsza i bardziej maślana w smaku.

Pozostałe cenne regiony:

• Sycylia
• Umbria
• Ligurie

Grecja – tradycja i bogactwo odmian

Kolejnym filarem światowego rynku oliwy jest Grecja, a zwłaszcza jej południowa część – Peloponez i wyspy (Kreta, Lesbos). Grecka oliwa znana jest z wyjątkowej lekkości i harmonijnego, owocowego smaku.

Kretę – królestwo oliwy

Jednym z najważniejszych regionów w kraju jest Kreta. Dzięki idealnym warunkom pogodowym oraz wielowiekowym tradycjom tłoczenia, oliwa kretenska uchodzi za jedną z najłagodniejszych i najbardziej zbalansowanych smakowo.

Popularne odmiany:

• Koroneiki (grecki klasyk)
• Manaki
• Tsounati

Portugalia – rosnąca gwiazda rynku oliwy

Choć Portugalia nie jest tak szeroko kojarzona z oliwą jak Hiszpania czy Włochy, jej produktów nie wolno ignorować. Największe uprawy znajdują się w Alentejo – gorącym i słonecznym regionie południowym.

Portugalska oliwa z oliwek słynie z delikatności, łagodnego aromatu oraz subtelnej słodyczy. Doskonale sprawdza się zarówno w kuchni, jak i do degustacji w czystej formie.

Kraje spoza Europy – Tunezja, Turcja, Maroko

Nie tylko Europa słynie z gajów oliwnych. Tunezja jest czwartym największym producentem oliwy na świecie, a tamtejsza oliwa trafia głównie na eksport. Wyraźny, pełny smak wyróżnia oliwy tunezyjskie, marokańskie i tureckie, które coraz częściej pojawiają się także na europejskich stołach.

Na co zwracać uwagę przy wyborze oliwy?

Certyfikaty jakości

Najlepsze oliwy oznaczone są symbolami DOP (Włochy), PDO (Hiszpania, Grecja, Portugalia) czy PGI/IGP. Oznaczenia te świadczą o pochodzeniu oliwy oraz kontrolowanym procesie uprawy i tłoczenia.

Rodzaj oliwy: „extra vergine” to podstawa

Oliwa „extra vergine” (z pierwszego tłoczenia, na zimno, bez dodatków chemicznych) to najbardziej wartościowy wybór. Pamiętaj jednak, żeby wybierać produkty ze sprawdzonych źródeł.

Data tłoczenia i przechowywanie

Świeżość oliwy ma kluczowe znaczenie. Im młodszy jest produkt, tym bogatszy w polifenole i lepszy pod względem walorów smakowych. Przechowuj oliwę w ciemnej butelce i w chłodnym miejscu.

Ciekawostki z regionów oliwnych

Turystyka oliwna – szlakiem gajów i młynów oliwnych

Coraz większą popularność zyskuje tzw. oleoturystyka, czyli odwiedzanie regionów oliwnych, degustacje i zwiedzanie młynów tłoczących oliwę. Takie wyjazdy organizują m.in. andaluzyjskie hacjendy, włoskie agroturystyki w Toskanii czy greckie gospodarstwa na Krecie.

Festiwale oliwy na świecie

Warto zaplanować podróż na jeden z licznych festiwali poświęconych oliwie, np. andaluzyjski Feria del Aceite w Jaén czy Festa dell’Olio Nuovo w regionie Umbrii.

Podsumowanie

Spróbowanie oliwy z różnych regionów świata to prawdziwa uczta dla zmysłów i doskonała okazja, by docenić bogactwo kuchni śródziemnomorskiej oraz południowo-europejskich tradycji rolniczych. Bez względu na to, czy wybierzesz hiszpańską, włoską, grecką czy portugalską oliwę z oliwek, każda z nich wniesie do Twojej kuchni niepowtarzalny smak i aromat.

Ruszaj więc w podróż szlakiem oliwnych gajów – na zdrowie i w poszukiwaniu najlepszej oliwy świata!