Przewodnik po rodzajach oliwy z oliwek dostępnych na rynku

Dlaczego warto wiedzieć więcej o oliwie z oliwek?

Oliwa z oliwek to jeden z filarów kuchni śródziemnomorskiej. Zyskała uznanie zarówno wśród szefów kuchni, jak i amatorów gotowania z całego świata. Doceniana jest za swoje właściwości zdrowotne, bogaty smak oraz wszechstronne zastosowanie w kuchni. Jednak na sklepowych półkach znaleźć można wiele różnych rodzajów oliwy z oliwek. Czym się różnią i jak wybrać tę najlepszą dla siebie? Odpowiedzi znajdziesz w tym przewodniku.

Jak powstaje oliwa z oliwek?

Aby dobrze zrozumieć klasyfikację oliw, warto poznać proces ich produkcji. Oliwki po zebraniu są myte i miażdżone. Następnie z powstałej pasty oddziela się sok w procesie tłoczenia, a potem klaruje się otrzymany płyn. Rozróżnia się metody ekstrakcji, które mają znaczenie dla jakości końcowego produktu.

Tłoczenie na zimno i obróbka mechaniczna

Najwyższej jakości oliwa powstaje w wyniku tłoczenia na zimno. Temperatura w tym procesie nie przekracza 27°C, dzięki czemu zachowane są cenne składniki odżywcze oraz aromaty.

Rafinacja i obróbka chemiczna

Tańsze rodzaje oliwy wymagają dodatkowej rafinacji przy użyciu środków chemicznych oraz podgrzewania. Pozwala to na uzyskanie większej ilości produktu, ale niestety kosztem smaku i wartości odżywczych.

Rodzaje oliwy z oliwek na rynku

Extra Virgin Olive Oil — oliwa extra vergine

Najwyższa jakość wśród oliw z oliwek. Otrzymywana wyłącznie mechanicznie, na zimno, bez użycia środków chemicznych. Charakteryzuje się wyrazistym smakiem, lekko pikantnym, czasem nawet z nutą goryczki. Kwasowość oliwy extra vergine nie przekracza 0,8%. Zawiera najwięcej polifenoli, antyoksydantów i witamin.

Zastosowanie: Najlepsza na zimno do sałatek, pieczywa, warzyw czy jako wykończenie gotowych dań. Sprawdzi się też do delikatnego duszenia, ale nie należy jej poddawać wysokiej temperaturze.

Virgin Olive Oil — oliwa z pierwszego tłoczenia

Również tłoczona mechaniczne, ale o nieco wyższej kwasowości (poniżej 2%). Ma łagodniejszy smak w porównaniu do extra vergine, choć bliska jej składem. Obecnie mniej popularna na rynku, częściej stosowana lokalnie w krajach śródziemnomorskich.

Zastosowanie: Do gotowania, smażenia na średnim ogniu, dressingów, marynat.

Pure Olive Oil / Refined Olive Oil — oliwa rafinowana

To mieszanina oliwy tłoczonej chemicznie i niewielkiej ilości oliwy z pierwszego tłoczenia. Jej smak jest neutralny, a aromat bardzo słaby. Przeważnie wybierana ze względu na niższą cenę.

Zastosowanie: Najlepsza do smażenia oraz zastosowań kulinarnych wymagających podgrzewania do wysokich temperatur. Niestety — praktycznie pozbawiona jest cennych składników korzystnych dla zdrowia.

Pomace Olive Oil — oliwa z wytłoczyn

Powstaje z resztek po pierwszym tłoczeniu oliwek (tzw. wytłoczyny). Ekstrakcja odbywa się za pomocą rozpuszczalników chemicznych, a następnie taka oliwa jest rafinowana i mieszana z niewielką ilością oliwy extra vergine lub virgin.

Zastosowanie: Najtańsza i najmniej wartościowa. Stosowana w przemyśle gastronomicznym, sporadycznie w domowej kuchni.

Oliwy smakowe i aromatyzowane

Coraz popularniejsze stają się oliwy z dodatkiem czosnku, chili, ziół czy cytrusów. Powstają poprzez macerowanie dodatków w oliwie extra vergine, co tworzy unikalne mieszanki smakowe.

Zastosowanie: Do sałatek, doprawiania makaronów czy dań grillowanych. Doskonale sprawdzają się jako baza do marynat.

Jak wybierać oliwę z oliwek?

Zwróć uwagę na etykietę

Kupując oliwę, warto przyjrzeć się etykiecie. Najlepiej wybierać produkty oznaczone jako “extra virgin” z wyraźną informacją o kraju pochodzenia i dacie tłoczenia.

Kwasowość i przejrzystość informacji

Im niższa kwasowość (poniżej 0,8%), tym lepsza jakość produktu. Unikaj oliw, które nie podają informacji o klasie produktu ani o dacie przydatności.

Opakowanie i przechowywanie

Dobrej jakości oliwa powinna być sprzedawana w ciemnych, szklanych butelkach. Oliwa źle znosi światło i ciepło, dlatego należy przechowywać ją w suchym i chłodnym miejscu.

Czym różni się oliwa grecka, włoska i hiszpańska?

Kraje basenu Morza Śródziemnego słyną z własnych tradycji produkcji oliwy.

Oliwy włoskie

Słyną z delikatnych, lekko owocowych i ziołowych nut. Często są mieszanką oliwek z różnych regionów Włoch.

Oliwy greckie

Mają intensywny, lekko goryczkowaty smak. Popularne są oliwy z Krety oraz Peloponezu.

Oliwy hiszpańskie

Hiszpania to największy producent oliwy na świecie. Oliwy z regionu Andaluzji są łagodne, z nutami migdałów, natomiast te z Katalonii bardziej wyraziste.

Zastosowanie oliwy z oliwek w kuchni

Oliwa z oliwek jest niezwykle wszechstronna. Możesz używać jej do:

• sałatek,
• pieczenia mięs i warzyw,
• podkreślania smaku pieczywa,
• przygotowania domowych dipów i sosów,
• smażenia potraw na średnim ogniu.

Czy oliwa nadaje się do smażenia?

Oliwa extra virgine ma punkt dymienia na poziomie około 180°C, więc nie powinno się jej stosować do długotrwałego smażenia w wysokiej temperaturze. Do tych celów lepsza będzie oliwa rafinowana.

Wartości odżywcze i korzyści zdrowotne

Oliwa extra vergine zawiera dużą ilość nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz polifenoli — naturalnych antyoksydantów. Regularne spożywanie tego rodzaju tłuszczu wspomaga układ krążenia, obniża poziom “złego” cholesterolu LDL i wzmacnia odporność.

Podsumowanie

Wybierając oliwę z oliwek, powinniśmy kierować się nie tylko ceną, ale przede wszystkim jakością i przeznaczeniem. Oliwa extra vergine będzie świetnym wyborem do codziennego, zdrowego odżywiania i wykańczania dań. Rafinowane rodzaje lepiej sprawdzą się podczas smażenia czy pieczenia. Pamiętaj, by zawsze zwracać uwagę na informacje o pochodzeniu i przechowywać oliwę w odpowiednich warunkach, by jak najdłużej cieszyć się jej smakiem i wartościami odżywczymi.