Oliwa z oliwek – podstawowe pojęcia, które warto znać zanim kupisz pierwszy produkt

Czym jest oliwa z oliwek?

Oliwa z oliwek to jeden z najstarszych i najbardziej cenionych tłuszczów roślinnych na świecie. Pozyskiwana jest poprzez tłoczenie oliwek, czyli owoców drzewa oliwnego. Ze względu na swoje walory smakowe, zdrowotne i wszechstronne zastosowanie, oliwa stanowi nieodłączny element kuchni śródziemnomorskiej. Jednak na sklepowych półkach znajdziesz wiele jej odmian, zróżnicowanych pod względem jakości, smaku oraz zastosowania. Warto więc poznać podstawowe pojęcia związane z oliwą z oliwek jeszcze przed pierwszym zakupem.

Najważniejsze rodzaje oliwy z oliwek

Oliwa Extra Virgin (Oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia)

Jest to najwyższej jakości oliwa, tłoczona wyłącznie mechanicznie, przy niskiej temperaturze (poniżej 27°C). Wyróżnia się bogactwem polifenoli, wyrazistym smakiem oraz niską kwasowością (do 0,8%). Idealna do spożycia na surowo, np. do sałatek i świeżego pieczywa.

Virgin Olive Oil (Oliwa z oliwek dziewicza)

Powstaje w ten sam sposób co Extra Virgin, lecz cechuje się nieco wyższą kwasowością (do 2%) i delikatniejszym smakiem. W sklepach w Polsce rzadko spotykana.

Pure Olive Oil/Oliwa rafinowana

Ta odmiana powstaje poprzez połączenie oliwy dziewiczej z rafinowaną. Proces rafinacji usuwa charakterystyczny smak oraz część cennych składników. Ma wyższą kwasowość i bardziej neutralny smak, przez co jest polecana głównie do smażenia.

Pomace (Oliwa z wytłoczyn)

Jest to oliwa najniższej jakości. Otrzymywana w wyniku ekstrakcji tłuszczu pozostałego w wytłoczynach (resztkach po pierwszym tłoczeniu), zwykle z użyciem rozpuszczalników chemicznych. Zalecana wyłącznie do zastosowań przemysłowych lub smażenia w wysokiej temperaturze.

Skład i właściwości zdrowotne

Oliwa z oliwek to bogate źródło nienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza kwasu oleinowego. Zawiera ponadto witaminy E, K i antyoksydanty, takie jak polifenole, które działają przeciwzapalnie i mogą obniżać ryzyko chorób serca. Najwięcej leczniczych właściwości wykazuje oczywiście oliwa typu Extra Virgin.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem oliwy z oliwek?

Kolor i opakowanie

Kolor oliwy nie zawsze świadczy o jej jakości, gdyż zależy od odmiany oliwek i stopnia dojrzałości. Ważniejsze jest opakowanie – najlepsza oliwa powinna być sprzedawana w ciemnych szklanych butelkach lub puszkach, które chronią tłuszcz przed światłem, a tym samym zachowują jego wartości.

Kwasowość

To kluczowy parametr decydujący o klasie oliwy. Zgodnie z przepisami, oliwa Extra Virgin nie powinna mieć kwasowości wyższej niż 0,8%. Im niższa wartość, tym wyższa jakość produktu.

Kraj pochodzenia i rodzaj oliwek

Często na etykietach znajdziesz informację o kraju produkcji oraz użytych odmianach oliwek. Szukaj tych, które pochodzą z regionów o tradycjach oliwiarskich, takich jak Hiszpania, Włochy, Grecja czy południowa Francja.

Data produkcji i termin przydatności

Najlepiej wybierać oliwę produkowaną niedawno. Świeże oliwy mają najbardziej intensywny aromat i najwięcej substancji odżywczych. Unikaj produktów, na których nie znajdziesz daty butelkowania lub zbioru.

Certyfikaty i znaki jakości

Warto zwrócić uwagę na oznaczenia takie jak D.O.P. (Chroniona Nazwa Pochodzenia), I.G.P. (Chronione Oznaczenie Geograficzne) czy ekologiczne certyfikaty. Potwierdzają one autentyczność i wysoką jakość produktu.

Najczęstsze błędy przy wyborze oliwy

• Kupowanie najtańszych produktów – często są to oliwy niskiej jakości, o gorszych walorach smakowych i zdrowotnych.
• Brak czytania etykiety – nie każda oliwa nadaje się do spożycia na surowo ani do smażenia.
• Przechowywanie w ciepłym, nasłonecznionym miejscu – oliwa traci wtedy swoje walory.

Jak przechowywać oliwę z oliwek?

Aby zachować świeżość i smak oliwy, należy trzymać ją w chłodnym, ciemnym miejscu, najlepiej w szczelnie zamkniętym pojemniku. Unikaj długotrwałego narażenia na światło, tlen i wysoką temperaturę.

Zastosowanie oliwy w kuchni

Na zimno

Najlepsze oliwy Extra Virgin sprawdzają się do:

• sałatek,
• dipów i sosów,
• pieczywa,
• warzyw grillowanych.

Do smażenia i gotowania

Oliwy niższej jakości (np. Pure lub Pomace) zaleca się używać do smażenia i pieczenia, ponieważ są mniej podatne na utratę smaku i wartości odżywczych w wyższych temperaturach.

Podsumowanie

Wybierając oliwę z oliwek, warto zwracać uwagę na jej rodzaj, proces produkcji, opakowanie, a także kraj pochodzenia. Dokładne czytanie etykiet pozwoli uniknąć wpadek i cieszyć się w pełni smakiem oraz właściwościami zdrowotnymi oliwy. Pamiętaj, że dobry produkt to inwestycja w smak potraw i zdrowie całej rodziny.