Podstawowe informacje o oliwie z oliwek – jak powstaje i czym się charakteryzuje?

Czym jest oliwa z oliwek?

Oliwa z oliwek to jeden z najszlachetniejszych i najzdrowszych tłuszczów roślinnych, od wieków ceniony zarówno w kuchni, jak i w kosmetyce czy medycynie naturalnej. Produkt ten jest nieodłączną częścią diety śródziemnomorskiej, znanej ze swojego dobroczynnego wpływu na zdrowie człowieka. W niniejszym artykule wyjaśniamy, w jaki sposób powstaje oliwa z oliwek, jakie są jej podstawowe cechy, a także jak rozpoznać oliwę wysokiej jakości.

Proces produkcji oliwy z oliwek

Uprawa drzew oliwnych

Podstawą produkcji oliwy są oczywiście drzewa oliwne, głównie odmiany oliwki europejskiej (Olea europaea). Oliwki uprawia się przede wszystkim w regionach o klimacie śródziemnomorskim – we Włoszech, Hiszpanii, Grecji czy Turcji.

Drzewa oliwne zaczynają owocować po kilku latach od zasadzenia i mogą przynosić plony nawet przez kilkaset lat. Do produkcji oliwy najbardziej pożądane są dojrzałe, świeże i zdrowe owoce.

Zbiór oliwek

Oliwki zbierane są zwykle jesienią i na początku zimy. Zarówno termin zbioru, jak i sposób pozyskiwania owoców mają istotny wpływ na jakość końcowego produktu. Najcenniejsze są oliwki zbierane ręcznie, które nie uległy uszkodzeniom.

Na jakość oliwy składa się również czas – proces od zerwania owocu do rozpoczęcia tłoczenia powinien być jak najkrótszy. Dłuższe przechowywanie zbiorów prowadzi do rozwoju niepożądanych procesów fermentacyjnych.

Tłoczenie oliwy

Proces tłoczenia rozpoczyna się od umycia oraz rozgniecenia owoców – razem z pestkami. Nowoczesne tłocznie używają w tym celu specjalnych młynów oraz pras. Pozyskany w ten sposób miąższ poddawany jest procesowi oddzielania cieczy od części stałych.

Najwyższą jakość charakteryzuje oliwa z pierwszego tłoczenia na zimno. Oznacza to, że cały proces odbywa się bez podgrzewania (temperatura nie przekracza 27°C), przez co zachowane zostają cenne związki odżywcze i unikalny smak oliwy.

Oddzielanie i filtracja

Po tłoczeniu ciecz zawierająca oliwę oraz wodę poddawana jest procesowi wirowania lub naturalnego oddzielania. Ostatnim etapem bywa filtracja – część producentów świadomie pozostawia oliwę niefiltrowaną, z wyczuwalnym osadem, która ma wyrazistszy, bardziej surowy smak.

Rodzaje oliwy z oliwek

W sprzedaży znajdziemy kilka rodzajów oliwy, które różnią się między sobą zarówno metodą produkcji, jak i walorami smakowymi oraz zawartością składników odżywczych.

Extra virgin (oliwa z oliwek najwyższej jakości)

To najczystszy i najbardziej ceniony rodzaj oliwy. Otrzymywana jest bez zastosowania temperatury i chemikaliów, zachowując smak oraz aromat świeżych oliwek. Zawartość kwasów tłuszczowych nasyconych nie przekracza 0,8%. Oliwa extra virgin doskonale nadaje się do spożycia na surowo – np. jako dodatek do sałatek, pieczywa czy warzyw.

Virgin (oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia)

To oliwa również pozyskiwana przy użyciu naturalnych metod, jednak charakteryzuje się nieco wyższą kwasowością (do 2%). Jej smak jest mniej wyrazisty, jednak posłuży zarówno do gotowania, jak i do surówek.

Refined (oliwa rafinowana) i pure

Oliwy te powstają z oliwy niższej jakości, poddanej procesom oczyszczania oraz rafinacji, często z dodatkiem oliwy wyższej klasy. Tłuszcze te są bardziej odporne na wysoką temperaturę, lecz pozbawione są większości oryginalnych walorów smakowych i części składników odżywczych.

Cechy i właściwości oliwy z oliwek

Czym wyróżnia się oliwa z oliwek?

Oliwa z oliwek odznacza się jasnozielono-złotą barwą oraz specyficznym, lekko owocowym aromatem. Zawiera nienasycone kwasy tłuszczowe, głównie kwas oleinowy, a także szereg witamin (zwłaszcza witaminę E i K), antyoksydantów oraz polifenoli.

To właśnie te związki wykazują korzystne działanie na organizm człowieka – chronią komórki nerwowe i serce, spowalniają procesy starzenia, korzystnie wpływają na poziom cholesterolu.

Wpływ oliwy na zdrowie

Dzięki swojemu składowi oliwa z oliwek uznawana jest za jeden z najzdrowszych tłuszczów roślinnych. Regularne spożywanie wysokiej jakości oliwy:

• Wspiera profil lipidowy organizmu poprzez obniżenie „złego” cholesterolu LDL,
• Zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych,
• Działa przeciwzapalnie,
• Wzmacnia odporność,
• Może spowalniać procesy starzenia skóry.

Na co zwracać uwagę przy wyborze oliwy z oliwek?

Etykieta i metoda produkcji

Warto dokładnie czytać etykiety: za najlepszą uchodzi oliwa extra virgin z podanym miejscem pochodzenia oraz datą zbioru. Cenny sygnał jakości to również oznaczenie tłoczenia na zimno.

Przechowywanie

Oliwę najlepiej przechowywać w ciemnej, szklanej butelce z dala od światła i wysokiej temperatury, aby nie traciła cennych właściwości.

Cena i smak

Prawdziwa oliwa extra virgin nie należy do najtańszych. Jej aromat powinien być delikatny, lekko owocowy i nieco pikantny. Nie powinna być oleista ani zjełczała.

Podsumowanie

Oliwa z oliwek to cenny składnik zarówno diety, jak i kosmetyki naturalnej. Zachwyca bogactwem składników odżywczych, wyjątkowym smakiem i uniwersalnością w kuchni. Wybierając najwyższej jakości oliwę, możemy mieć pewność, że wprowadzamy do naszej codzienności zdrowie oraz niepowtarzalny aromat południowych regionów świata. Jeśli cenisz zdrowy tryb życia i lubisz odkrywać smaki świata – oliwa z oliwek powinna na stałe zagościć w Twojej kuchni!